Schroeiend hout
Soms zou ik willen dat het mogelijk was om een geur in een potje te doen om te bewaren. Om zo af en toe, als je daar zin in had, even te kunnen snuffelen aan het verleden, om een goeie herinnering te laten herleven.
Niets haalt bij mij zoveel melancholie naar boven als een geur die voor mij een goede herinnering vertegenwoordigt. Geen foto of video kan aan die associatie tippen.
Bob is druk doende openslaande deuren te maken in ons huis. Druk borend in de kozijnen, stijgt de geur van onder de sneldraaiende boor warm geworden hout omhoog en doordringt de huiskamer. En even waan ik mij vijfentwintig jaar terug in de tijd. In de kelder bij mijn opa en oma, in de Watergraafsmeer. Opa was altijd aan het klussen en aan het prutsen met “stukkies hout”. Alles werd bewaard en naar die kelder gesleept.
Behalve talloze griezelige geestverschijnselen, ontsproten aan mijn al te fantasierijke kinderbrein, stonden er in de kelder diverse vreeschwekkende gereedschappen, zoals een zaagtafel, met een doodeng cirkelvormig zaagblad dat dreigend uit een gleuf omhoog kwam. Zonder beveiliging of beschermkap, uiteraard. Opa had een houtje met een gleuf gemaakt die precies om dat blad paste. Opa had die zaagtafel zelf gemaakt van een oude centrifuge.
Uiteraard waren dergelijke apparaten streng verboden terrein voor mij. Maar ik mocht wel altijd rommelen met stukjes hout, hamers en spijkers zodat ik zelf prachtige bouwwerken kon wrochten. De ruimte onder de veranda lag vol met mijn deerniswekkende creaties, wankele stoeltjes, zinkende bootjes, wiebelende bedjes en meer van dergelijk fraais.
Het huis van mijn opa en oma was, zoals vroeger gebruikelijk was, in tweeën verdeeld: een bovenhuis en een benedenhuis. Boven woonde meneer Duim, beneden mijn opa en oma. Nadat meneer Duim was overleden werd dit gedeelte eveneens eigendom van mijn opa en oma, het werd niet opnieuw verhuurd. Met als resultaat dat de logees (in de meeste gevallen was ik dat) een geheel huis ter beschikking hadden. Niet geheel tot mijn plezier, aangezien meneer Duim in de keuken was overleden terwijl hij in zijn val met zijn gezicht langs een grote, stekelige plant ging, zodat mijn oma hem in niet al te appetijtelijke conditie aantrof in de keuken toen ze eten kwam brengen.
Deze wetenschap was de nekslag was voor mijn eerder genoemde kinderfantasie. Als jong kind al werden mijn fantasieën gevoed door mijn perverse fascinatie voor het morbide. Dit werd in de donkere nacht gruwelijk tegen mij gebruikt: diverse nachten lag ik bibberend van angst in het grote tweepersoonsbed, luisterend naar de oude-huis-geluiden, in de heilige overtuiging dat de geest van Duim met bloedend gezicht rond mijn bed sloop. Te bang om mijn hand boven de dekens te steken om aan het bevrijdende en fantasieverjagende lichtkoordje te trekken.
Beneden was warmte, troost, licht én boven alles: mijn opa en oma. Oma, die alle angsten weg kon lachen met haar gezegende nuchterheid en haar warmte. Opa, met bij tijd en wijle door de oorlog vertroebelde brein, zijn eeuwige loopneus, zijn in tweeën gescheurde zakdoekjes en zijn enorme niesbuien, die bij mij oma steevast de reactie ontlokte “krijs niet zo, potverdomme!” Maar beneden was ver weg, de hele slaapkamer en gang door en dan ook de trap nog af. Dus hield ik stand onder de dekens, warm in de deken waar mijn oma mij inrolde omdat er geen verwarming was in het bovenhuis, waardoor het er altijd ijzig koud was.
Het huis is allang verkocht, mijn opa en oma al jaren dood. Mijn opa in 1995, mijn oma in 2001. Ikonen uit mijn jeugd, Ik mis ze nog elke dag. Want ondanks dat ik inmiddels al heel wat jaartjes ouder en wijzer ben, kan ik de nuchterheid van mijn oma in mijn dagelijks leven meer dan goed gebruiken.
1Roerganger
wrote on 23 September 2006 at 17:30
Ga dus nooit meer zonder houtje op stap. Moeilijk moment? Onder je neus ermee- je hersenverbindingen doen de rest: o ja, nuchterheid!
2Laurent
wrote on 23 September 2006 at 18:22
Ik liep laatst mijn berging in, waar wat lege wijnflessen te lang hebben gelegen en dientengevolge een vaag schimmelachtige geur verspreidden.
De wijnhandel van mijn opa!
3Jenni
wrote on 23 September 2006 at 19:43
@ Roerganger: Dan zal ik ook een aansteker in mijn zak doen, of een zaag. het ging juist om de geur van bewerkt hout. Dus als ik een portie nuchterheid nodig heb, steek ik gewoon een brok hout in de hens, of zet de zaag erin. Wordt lastig op vliegvelden, bedenk ik me nu.
@ Laurent: Ja, dat is ook zo’n specifieke geur. Het verdwijnt misschien wel uit je neus, maar nooit meer uit je hersens.
4Susanne Bout
wrote on 24 September 2006 at 11:47
Hallo Jenni,
Even off topic, ik heb eindelijk *schaam, schaam* de verwijzing van mijn disclaimer gewijzigd naar jouw log.
Bedankt voor de terechte melding.
Groeten,
Susanne
5Vedat
wrote on 24 September 2006 at 22:19
Inderdaad geuren, kleuren en geluiden. Het bepaalde allemaal je gemoedstoestand. Heel leuk, dank je.
6Mutipetuti
wrote on 24 September 2006 at 23:02
Af en toe verwen ik mezelf met een fles l’air du temps en als ik dan die heerlijke geur opsnuif, moet ik altijd terug denken aan de eerste vliegvakantie naar Spanje.(34 jaar geleden).
Ik kocht toen mijn eerste fles in de taxfreeshop.
7Jolie
wrote on 24 September 2006 at 23:27
Ach wat een mooi Opa-en-Oma-verhaal
*zuchtte zij weemoedig*
Wieweet komt het er ooit wel echt: jij zet een tag “geur van smuelend hout” in je site, en een ander ruikt dan die geur als hij de site opvraagt. Het is niet hetzelfde als in een potje doen, maar het lijkt er n beetje op
8Mellie
wrote on 25 September 2006 at 9:34
Dat heb ik met mijn oven, elke keer als die aangaat dan ruikt ie zo lekker en doet mij denken aan kerstmis bij Oma en Opa in Ierland.
Vandaar dat ik die ook niet ontvet whahaha.
Raar hoor sentiment…..
9Darkie
wrote on 25 September 2006 at 11:05
Wij woonden vroeger zelf in een huis waarvan men zei dat het er spookte. Het wasde helft van een oud winkelpand in een oude Jodenbuurt, althans de jodenbuurt liep officieel in een appart zijstraatje dat op het kavel van de buren lag, de huizen moeten ongeveer iin onze tuin gelegen hebben en in die van de buurvrouw, af en toe kwam er nog van alles naar boven tijdens het graven, stukken van funderingen, reclamebordjes van VanNelle e.d en natuurlijk pijpjes.
Het pand zelf was in tweeën gedeeld, Het ene deel was van ons en de andere van de buurvrouw, aan de linkerzijkant heeft ooit een deur gezeten, dat kon je nog duidelijk zien, maar die opening was dichtgemetseld omdat een fabrieksbaas het kavel er naast gekocht had, en zijn huis er op had gebouwd. Ironisch genoeg was dat een ex- NSB’er.
Na de oorlog is er in ons huis een kapper komen wonen, die man was overleden in het achterhuis en men zei dat hij er nog rondspookte. Toen mijn ouders het gekocht hadden zeiden de dorpsbewoners dat ze gek waren een spookhuis te kopen.. ik heb er echter in 20 jaar nooit iets gezien.
10Darkie
wrote on 25 September 2006 at 11:09
Dat geur sentiment heb ik vooral met spoorwegstations, en bomen en struiken na een regenbui. En als ik zomers langs bepaalde bomen loop( ik weet niet welke soort dat doet) maar dan ruik ik soms de buurt waar we begin jaren 80 in zeeland een vakantiehuis hadden, soms ruik ik ook de buurt rondom mijn oude kleuterschool in de lente.
11Nic
wrote on 25 September 2006 at 12:25
Heerlijk, die herinneringen. Ontroerend ook. Ik heb op school gezeten in een stad met een sigarettenfabriek, en bij een bepaalde wind rook je altijd de tabaksgeur. Soms doe ik nog wel eens boodschappen in die stad, en dan ruik ik het weer. Dan waan ik me als 12-jarige met een roze Javelintrui in het tekenlokaal, dromerig nadenkend en ondertussen tekenend…
12Darkie
wrote on 25 September 2006 at 23:53
Grappig, toen ik in Groningen op school zat en het was mooi weer dan kon je altijd de Theodorus Niemeyer ruiken. Dat is een tabaksfabriek in de stad.
13Darkie
wrote on 25 September 2006 at 23:54
Alleen werd ik op den duur misselijk van die geur, om van de Suikerunie nog maar te zwijgen.
14Jenni
wrote on 26 September 2006 at 12:04
@ Susan: Dank je wel voor de service!
@ Jolie: Geur-tv cq internet.. jou, dat zou wel zijn! Al ben ik dan bang voor de luchten die van een site als “rotten.com” af zullen komen…
@ Mellie: Goede smoes! Ik zal eens gaan kijken of ik een goede legitieme reden kan vinden om nooit meer het huishouden te doen, iets van “als ik vuilnig ruik moet ik aan vroeger denken” of zo
@ Dark: Misschien stond je niet open voor spoken. In mijn optiek maar goed ook.. ik zou me echt ongelukkig schrikken, denk ik. Toen mijn vader net was overleden, was ik als de dood dat hij op een nacht aan mijn bed zou staan.
Ik heb ook zo’n associatie met bemeste landerijen… ruikt naar thuis, bij mijn moeder. Héérlijk vind ik het. Een beetje vakantiegevoel krijg ik ervan.
Fabrieksgeuren kunnen erg zijn. Als je in Delft ben wordt je gek van de pindakaaslucht.
15Xaviera
wrote on 26 September 2006 at 12:28
Dit verhaal en vooral de kinderangst komt me zeer bekend voor. En ook het touwtje waarme je de lamp aan kan doen trouwens
De keuken is sowieso een enge plek. In ons oude huis zag ik daar als kind altijd 3 geesten. Brrrrr. Wat je fantasie allemaal niet met je kan doen.
16Darkie
wrote on 26 September 2006 at 12:36
@ Jenni.1. Geur-internet? Ik moet er niet aan denken wat voor een walm er dan van het log van je weet wel wie af komt! , drank, zeik, shag, pritlijm. Wahahahaha
@ Jenni.2. Niet zo heel erg, mijn moeder wel weer. Die beweerde altijd midden in de nacht wakker te zijn geworden en een man naast haar bed te hebben zien staan die een pak in de kledingstijl van de Onedin Line droeg en die zei dat het nog niet zover was. Ze mocht toen nooit meer naar the onedin line kijken van ons.
@ Jenni 3. Pindakaas, dat lijkt me ook geen feestje.
Landerijen die net bemest zijn, nou van mij mag je ze ook hebben.
17Jenni
wrote on 26 September 2006 at 14:11
@ Xaf: Echte geesten, als in “het zijn net echte mensen”? Gatver… misschien waren ze wel echt. Kinderen schijnen dingen te zien die volwassenen niet zien.. aan de andere kant zag ik als kind de Boze Wolf uit Roodkapje in de serre van diezelfde opa en oma. Niet erg overtuigend, in hartje Amsterdam.
@ Dark: Echt waar? Of had ze gewoon de hots voor Peter Gilmore, en hóópte ze dat hij aan haar bed verscheen
Dat mestverhaal moet je wel wat lichter inschatten.. met mijn neus op een verse koeienvlaai hoeft van mij ook niet. Maar zo’n vleugje ver weg.. niet te versmaden
18Darkie
wrote on 26 September 2006 at 15:50
@.Jennie. Van zo’n lucht op afstand gaat mijn neus latijd dichtzitten en we hadden van die landerijen in de buurt altijd, dus je begrijpt dat ik mijn halve schoolgaande leven goed ziek was altijd.
Wie was Peter Gilour dan in die serie? Het was zo’n oude vent zei ze. Met van die negentiende eeuwse bakkebaarden ook nog.
19Jenni
wrote on 26 September 2006 at 16:16
@ Dark: Dat was de hoofdrolspeler. En die had inderdaad enorme bakkenbaarden!
http://www.bbc.co.uk/bbcfour/features/images/1973_onedin_gal.jpg
20Darkie
wrote on 26 September 2006 at 19:42
Tjongejonge ik word er zelf al eng van, gelukkig woon ik daar niet meer.
21Jenni
wrote on 27 September 2006 at 7:52
Ja, ik hoef het zo al niet tegen te komen op straat, laat staan dat hij s’nachts aan mijn bed staat.
22flippie
wrote on 23 February 2007 at 18:38
LeLijk